Anus kloofje
Een anale fissuur is een pijnlijk scheurtje in het slijmvlies van de anus. Er zijn drie behandelmogelijkheden: een zalf, een injectie (botox) of een operatie.
Wat is een anale fissuur?
Een anale fissuur (anuskloof) is een pijnlijk scheurtje in het slijmvlies van de anus, vaak veroorzaakt door harde ontlasting en/of overmatig persen. Soms is het van buiten niet zichtbaar. Bestaat de fissuur langer, dan is vaak een goedaardige aangroeiing (wild vlees) van het slijmvlies zichtbaar of voelbaar, die ten onrechte voor een aambei kan worden aangezien.
Een fissuur geeft hevige, scherpe en/of branderige pijn tijdens de ontlasting, die soms uren aanhoudt, en vaak helder bloedverlies bij het afvegen.
Soms geneest een fissuur vanzelf, maar de pijn kan ook zorgen voor continue verkramping van de kringspier, via een reflex waar u zelf geen controle over heeft. Dat maakt de ontlasting moeizaam en vermindert de doorbloeding van het slijmvlies, waardoor de fissuur slechter geneest. Zo ontstaat een vicieuze cirkel waarin de pijn een grote rol gaat spelen in uw dagelijks leven; sommige patiënten kunnen er zelfs niet meer van slapen of hun werk niet meer doen.
Consult en onderzoek
Tijdens het eerste consult neemt de proctologisch chirurg de klacht met u door. Meestal volgt een kijkbuisonderzoek (proctoscopie) van ongeveer 10 minuten op onze poliklinische operatiekamer; dit doet meestal geen pijn. Afhankelijk van de bevindingen kan direct een behandeling plaatsvinden.
Goed om te weten: door de pijn is een proctoscopie bij een anale fissuur in eerste instantie vaak niet mogelijk, en voor de diagnose ook niet altijd nodig. Is het onderzoek toch van belang, dan kan het (met uw goedvinden) met een smaller kijkbuisje, of pas nadat de fissuur genezen is.
Behandeling
De chirurg onderzoekt of de fissuur nog enigszins doorbloed is (roze bodem) of niet (bleke of witte bodem, soms met wild vlees). Afhankelijk daarvan zijn drie behandelingen mogelijk.
Behandeling met een zalf
Is de fissuur nog enigszins doorbloed, dan is Diltiazem-zalf vaak de eerste keus. De zalf verwijdt de bloedvaten, zodat de doorbloeding verbetert en de fissuur kan genezen, en ontspant de verkrampte inwendige sluitspier iets. U smeert de zalf 2× per dag in de anus, minimaal 6 weken. Vaak heeft u na enkele weken al minder klachten, maar is de fissuur nog niet genezen; blijf dus doorsmeren, ook na 6 weken als u er baat bij heeft. Na 12 weken controleert de chirurg of de fissuur goed genezen is, vaak met een proctoscopie.
Behandeling met een injectie (botox)
Is de fissuur niet goed doorbloed of helpt de zalf niet, dan wordt vaak gekozen voor een botoxinjectie in de inwendige sluitspier. Botox verlamt spiervezels, waardoor de verhoogde spanning verdwijnt, de doorbloeding verbetert en de fissuur kan genezen. De arts geeft met een dun naaldje 2 injecties; meestal is geen verdoving of roesje nodig. De botox werkt ongeveer 3 maanden; daarna controleert de arts of de fissuur genezen is. Dat is bij ongeveer 8 op de 10 patiënten het geval. Zo nodig kan de behandeling na 3 maanden worden herhaald.
De verlamming is tijdelijk en de injectie wordt alleen in de inwendige sluitspier gegeven, niet in de uitwendige. U wordt dus niet incontinent. Wel kunt u na de behandeling meer winden laten of soms wat (bruin) vocht of strepen in de onderbroek hebben. Dit gaat altijd vanzelf over.
Behandeling met een operatie
Helpt botox niet, dan kan de fissuur operatief worden behandeld. De fissuur wordt schoongemaakt en zo nodig wordt overmatig littekenweefsel (wild vlees) verwijderd, dat de genezing vaak tegenhoudt. Tijdens de operatie wordt ook (opnieuw) botox in de inwendige sluitspier gespoten. Hiervoor is een roesje of algehele narcose nodig; deze behandeling vindt daarom nooit tijdens uw eerste bezoek plaats.
Herstel en resultaat
- Geen enkele behandeling geeft direct minder (pijn)klachten. Meestal duurt het enkele dagen tot weken voordat de pijn afneemt.
- Slaat de behandeling aan, dan geneest de fissuur meestal volledig binnen 6–12 weken.
- Voor een goed effect, en om nieuwe fissuren te voorkomen, is een soepele ontlasting belangrijk. U krijgt hierover adviezen en zo nodig medicijnen van uw arts.
Risico’s en bijwerkingen
Een behandeling voor een anale fissuur verloopt verreweg meestal zonder complicaties. Na een botoxinjectie en/of operatie is er een heel klein risico op een nabloeding of infectie. Tijdelijke bijwerkingen hangen af van de behandeling:
- Zalf: een zeldzame bijwerking is hoofdpijn en/of duizeligheid, meestal van voorbijgaande aard. Houdt het aan, neem dan contact op met uw arts.
- Botox: tijdelijk meer winden of wat (bruin) vocht of strepen in de onderbroek; dit gaat altijd vanzelf over.
Neem contact op met een arts als:
- u koorts krijgt (meer dan 38,5 °C);
- er sprake is van ernstige zwelling en/of roodheid van de anus;
- er sprake is van aanhoudend bloeden.
Kosten en vergoeding
Deze behandeling wordt vergoed door uw zorgverzekeraar. Vergoedt de zorgverzekeraar niet het volledige bedrag, dan schelden wij het restbedrag (eigen bijdrage) kwijt.
Let op: u betaalt wel altijd uw eigen risico aan uw zorgverzekeraar, net als in het ziekenhuis.
Meer informatie vindt u in onze patiëntenfolder Proctologie.
Veelgestelde vragen
Wat is een anale fissuur?
Een anale fissuur (fissura ani of anuskloof) is een klein scheurtje in het slijmvlies bij de uitgang van de anus, meestal aan de rugzijde en een enkele keer aan de voorkant (richting vagina of scrotum). Het geneest moeizaam omdat dit gebied slecht doorbloed is, soms heel langzaam of helemaal niet. Dat komt door een te hoge spanning van de kringspier.
Wat zijn de oorzaken van een anale fissuur?
Meestal ontstaat een anaal scheurtje door verstopping en/of te harde ontlasting. Ook diarree, waarbij je heel vaak moet vegen, kan tot een scheurtje leiden. Daarnaast kan anaal seksueel contact een fissuur veroorzaken.
Wat zijn de meest voorkomende klachten bij een anale fissuur?
Scherpe en/of branderige pijn tijdens en na de ontlasting, en bloedverlies, vooral bij het afvegen.
Kan ik zelf iets doen om de pijn van de fissuur te verminderen?
Een lauw zitbad na de ontlasting helpt de sluitspier te ontspannen, waardoor de pijn afneemt. Volg de adviezen over pijnstilling goed op: start bij pijn met 4 keer per dag 2 tabletten paracetamol van 500 mg, op vaste tijden, zodat u een spiegel in het bloed opbouwt. Heeft u nog steeds pijn, dan kunt u ibuprofen toevoegen. Deze medicijnen zijn bij de drogist verkrijgbaar; volg de bijsluiter.
Hoe verloopt het herstel na een fissuurbehandeling?
Start u met de zalf, dan kijken we na 6–8 weken samen welk resultaat dit heeft opgeleverd. Zijn de klachten onverminderd aanwezig, dan gaan we in overleg over tot een botoxinjectie in de kringspier, soms gecombineerd met een operatie waarbij de fissuur wordt schoongemaakt. Het herstel verschilt per patiënt, maar binnen enkele dagen worden de klachten meestal minder en na een aantal weken is het scheurtje hoogstwaarschijnlijk dicht.
Hoe verloopt een botoxbehandeling voor een anale fissuur?
De botox wordt met 2 kleine injecties in de inwendige kringspier gespoten. De ingreep vindt plaats op onze poliklinische operatiekamer en duurt ongeveer 15–20 minuten. Meestal is geen lokale verdoving of roesje nodig.
Hoe lang duurt de fissuuroperatie?
De operatie zelf duurt gemiddeld 20–30 minuten. Omdat ze met een roesje of onder narcose plaatsvindt, bent u in totaal ongeveer 3 uur in onze kliniek.
Wanneer moet ik een arts contacteren?
Bloed bij de ontlasting, zeker samen met anale pijn, kan wijzen op een anale fissuur, maar kan ook komen door een ontsteking, een poliep of een tumor in de darm. Ga daarom altijd naar de huisarts bij bloed in de ontlasting. De huisarts kan u zo nodig doorverwijzen en/of vaststellen of verder onderzoek nodig is. Ga ook naar de huisarts als de pijn te erg wordt.
Klaar voor een persoonlijk gesprek?
Elk traject begint met een consult bij de arts zelf. €30, verrekend als u doorgaat met de behandeling.