Aambeien

Wat zijn aambeien?

Aambeien zijn verwijde bloedvaten (een soort spataderen) in en rond de anus. Er zijn twee soorten: inwendige en uitwendige aambeien.

Inwendige aambeien komen het meest voor. Net boven de anus bevindt zich op een aantal plaatsen een sponsachtig netwerk van kleine bloedvaten onder het slijmvlies in de wand van de endeldarm. Deze functioneren als kussentjes die tegen elkaar aanliggen, zodat de anus goed kan worden afgesloten. Staat er voortdurend druk op deze bloedvaten, dan kunnen ze uitrekken en uitzakken: inwendige aambeien. Soms zakt zo’n aambei tijdens de ontlasting helemaal door de anus naar buiten. Vaak verdwijnt hij vanzelf weer naar binnen, soms moet u hem terugduwen. Inwendige aambeien geven vaak (helder) bloedverlies op de ontlasting, maar ook jeuk, een drukkend of branderig gevoel na de ontlasting en vochtslijmverlies.

Een echte uitwendige aambei ontstaat in een bloedvat aan de buitenkant van de anus. Een klein bloedinkje leidt tot een stolsel in de randvene: een paars, vaak erg pijnlijk bobbeltje aan de rand van de anus (getromboseerde randvene). Vaak blijft er een huidflapje over waar de aambei heeft gezeten, een mariske of skin tag. Die kan na de ontlasting zwellen en maakt goed schoonhouden soms lastig.

Consult en onderzoek

Voordat we uw anale klachten behandelen, onderzoeken we de onderliggende oorzaak. Tijdens het eerste consult neemt de proctologisch chirurg de klacht met u door. Meestal volgt een inwendig onderzoek met een proctoscoop: een klein kijkbuisje dat via de anus in de endeldarm wordt ingebracht. Dit kijkbuisonderzoek (proctoscopie) duurt ongeveer 10 minuten en doet meestal geen pijn.

Omdat de anus in een normale spreekkamer lastig goed te onderzoeken is, vindt het onderzoek plaats op onze poliklinische operatiekamer. U ligt op uw (linker)zij met de knieën zo hoog mogelijk opgetrokken. Afhankelijk van de bevindingen kan er direct een behandeling plaatsvinden.

Behandeling van inwendige aambeien

Inwendige aambeien die tijdens de proctoscopie worden gezien, kunnen meteen worden behandeld met rubberbandjes (rubberbandligatie). De chirurg brengt via de kijkbuis een klein zuigertje in, zuigt het aambeiweefsel aan en bindt de aambei af met een rubberbandje. De aambei sterft daardoor af.

Na 1 tot 2 weken stoot het lichaam het bandje en de afgestorven aambei af; deze verlaten het lichaam met de ontlasting. Meestal merkt u hier niets van; soms verliest u in deze periode wat (meer) bloed of slijm. In de weken erna ontstaat een litteken. Het duurt in totaal 6 tot 8 weken tot alle wondjes genezen zijn.

De behandeling zelf doet geen pijn. Een drukkend gevoel in de anus of onderbuik gaat vanzelf over en duurt meestal 1 dag. Eventueel kunt u paracetamol nemen.
1–2 weken na de behandeling kunt u wat meer bloedverlies verwachten. Is dit in het zeldzame geval meer dan 1 koffiekopje per keer, waarschuw dan uw arts.
Per behandeling plaatst de chirurg maximaal 4 bandjes. Meestal zijn 2 tot 3 behandelingen nodig; u krijgt hiervoor een vervolgafspraak.
Soms lukt het niet om ernstige aambeien geheel met bandjes te verhelpen. Dan is een aanvullende operatie nodig.

Behandeling van uitwendige aambeien

Uitwendige aambeien kunnen niet met rubberbandjes worden behandeld: ze ontstaan op de overgang naar de huid, waar gevoelszenuwen lopen, waardoor afbinden veel pijn zou geven.

Zit er een stolsel in de uitwendige aambei (getromboseerde randvene), dan is afwachten met pijnbestrijding (verdovende zalf, zitbaden en eventueel pijnstillers) vaak de beste optie. De pijn is meestal de eerste week het ergst en het stolsel verdwijnt binnen enkele weken. Is afwachten geen optie, bijvoorbeeld omdat de pijn te hevig is, dan kan de chirurg de aambei met het stolsel in een kleine operatie verwijderen.

Is er alleen een huidflapje (mariske) over, dan is dat onschuldig en hoeft het niet altijd behandeld te worden. Geeft het hinderlijke klachten of cosmetische bezwaren, dan kan chirurgisch verwijderen de oplossing zijn.

Hoe gaat het verwijderen?

Meestal vindt de ingreep plaats onder lokale verdoving.
De overtollige huid of aambei wordt nauwkeurig weggesneden. Om infectie te voorkomen blijft het wondje open. Kleine bloedvaatjes worden zo nodig met een speciaal apparaat dichtgemaakt.

Herstel en resultaat

Na rubberbandligatie

Een aantal weken na de behandeling merkt u vaak al enige vermindering van de klachten. Meestal zijn 2 tot 3 behandelingen nodig om de klachten van inwendige aambeien helemaal te verhelpen.

Na het operatief verwijderen van (uitwendige) aambeien

De eerste dagen kunt u pijn verwachten, vooral bij de ontlasting. U krijgt pijnstillers en medicijnen voorgeschreven om de ontlasting niet te dik te laten worden.
Na enkele dagen kunt u meestal uw normale bezigheden hervatten.
Het wondje kan de eerste dagen wat nabloeden; draag een inlegkruisje.
Spoel het wondje dagelijks en na elke ontlasting schoon met water.
Na ongeveer 3 weken is het wondje meestal genezen.
Na 6–8 weken komt u op controle.

Risico’s

Een aambeibehandeling verloopt verreweg meestal zonder complicaties. Soms treedt een nabloeding op. Verder is er een klein risico op lokale trombose van een (resterende) aambei of op infectie. Na het operatief verwijderen van een uitwendige aambei is er een kleine kans dat het wondje niet goed geneest; u krijgt dan een zalfje om de genezing te bevorderen.

Neem contact met ons op bij:

abnormaal bloedverlies
koorts boven 38,5 graden
koude rillingen
aanhoudende hevige pijn
als u de situatie niet vertrouwt

Kosten en vergoeding

Deze behandeling wordt vergoed door uw zorgverzekeraar. Vergoedt de zorgverzekeraar niet het volledige bedrag, dan schelden wij het restbedrag (eigen bijdrage) kwijt.

Let op: u betaalt wel altijd uw eigen risico aan uw zorgverzekeraar, net als wanneer u deze behandeling in het ziekenhuis zou ondergaan.

Al onze behandelingen op het gebied van anale klachten (proctologie) staan uitgebreid beschreven in onze patiëntenfolder Proctologie.

Veelgestelde vragen

Hoe ontstaan aambeien?

Aambeien ontstaan doordat de aders in en/of rondom de anus door hoge druk opzwellen en soms uitzakken. Zo ontstaan inwendige of uitwendige aambeien die jeuk, pijn en/of bloedingen veroorzaken. Oorzaken zijn te hard persen tijdens het poepen, te lang je ontlasting ophouden, lang staan of zitten en onnodig lang op de wc blijven zitten. Ook tijdens de zwangerschap en op latere leeftijd is de kans op aambeien groter.

Waar zitten aambeien?

Aambeien kunnen binnen in de anus (endeldarm) of aan de buitenkant van de anus zitten. Inwendige aambeien ontstaan aan de binnenkant van de endeldarm; in ernstige gevallen puilen ze naar buiten en gaan ze vaak vanzelf weer naar binnen, maar soms moet u ze terugduwen. Uitwendige aambeien ontstaan op het randje van de anus en zijn voelbaar als knobbeltjes. Ontstaat er een stolsel in, dan heet dat een getromboseerde (uitwendige) aambei. Dit is erg pijnlijk.

Wat zijn de symptomen van aambeien?

De meest voorkomende klachten zijn bloed- en/of slijmverlies bij de ontlasting, jeuk en irritatie rondom de anus. Soms geven aambeien een drukkend gevoel of pijn; in dat laatste geval gaat het meestal om uitwendige en/of getromboseerde aambeien.

Kan een aambei bloeden?

Ja. Een aambei bestaat uit kwetsbaar weefsel met adertjes die opzwellen en/of uitzakken. Hij kan gaan bloeden door passerende ontlasting, vooral als die te hard is. Uitwendige aambeien kunnen ook bloeden door wrijving, bijvoorbeeld van wc-papier. Overleg bij aanhoudend anaal bloedverlies altijd met de huisarts.

Wat kan ik zelf doen om klachten van aambeien te verminderen?

Zorg voor een soepele ontlasting: eet vezelrijke producten zoals groente, fruit en volkorenproducten en drink zo’n twee liter per dag. Zorg voor gezond toiletgedrag: ga alleen bij aandrang naar het toilet en pers niet zonder aandrang. Ga ontspannen zitten met een licht gebogen rug en uw voeten op een voetenbankje, zodat uw knieën hoger zijn dan uw heupen; dan heeft de endeldarm de juiste positie en gaat ontlasten makkelijker.

Wanneer moet ik een arts contacteren?

Bloed bij de ontlasting wordt meestal veroorzaakt door aambeien, maar kan ook komen door een ontsteking, een poliep of een tumor in de darm. Ga daarom altijd naar de huisarts bij bloed in de ontlasting. De huisarts kan u doorverwijzen voor behandeling en/of vaststellen of verder onderzoek nodig is. Ga ook naar de huisarts als de pijn te erg wordt.